Veli Beysülen
[email protected]

PROTESTO HAKKI ANAYASAL HAKTIR
03 Nisan 2025 06:54Protesto Hakkı anayasal haktir
Soruşturma açılmasına tepki göstermek en basit ifadeyle hukuk devletine karşı çıkmaktır. Güçlü şüphe çok bariz ortadaydı. Sokak çağrılarının ve yasa dışı eylem tahriklerinin de doğru olan işlemleri bastırmak için yapıldığı anlaşılıyor. Bu nedenle hukuk yolunu işletmiyorlar veya işlemesini beklemek istemiyorlar." Bu sözler, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum’un, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP'nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınması üzerine, CHP'nin vatandaşlara sokağa çıkma çağrısı yapmasına karşı yaptığı açıklamadan.
Kuşkusuz Sayın Uçum’un bu açıklaması, hukuk devletinin tam olarak işlediği, tek suçları iktidara muhalefet etmek olanların başka kanıtlarla desteklenmeyen, kimliği bilinmeyen uydurma “gizli tanık” ifadeleri ile yıllarca cezaevinde tutulmadıkları demokratik ülkeler için geçerlidir. Ne yazık ki bu tespit ve değerlendirmeler, Türkiye gibi demokrasinin rafa kaldırıldığı, hukukun üstünlüğünün değil üstünlerin hukukunun geçerli olduğu bir ülke için fanteziden öte bir anlam ifade etmiyor. Zira Türkiye, 100 yılı aşkın bir süredir hukukun temel ilkelerinin eksiksiz uygulandığı bir ülke olamamıştır.
Evet, 102 yıllık Türkiye Cumhuriyeti devleti, demokrasi ve hukuku tam olarak uygulamış bir ülke değildir. Devletin yönetimine hâkim zihniyetin biri ebedi diğeri ise dönemsel olarak değişen iki kategoride ötekisi hep vardı. Varlığı hep devam eden bu iki öteki kategorisinin birincisi, 1950’li yıllara kadar ülkede yaşayan etnik, dini ve mezhepsel farklılıklar iken, 1950’li yıllardan sonra bunlara, gelişen sanayiye paralel olarak varlığını hissettirmeye başlayan işçi sınıfı mücadelesinin başını çeken sosyalist sol partiler ile sınıf sendikacılığı eklendi. Bu ebedi ötekinin demokratik hak talepleri sistem tarafından hep tehdit olarak görüldü ve baskı altına alındılar. Dönemsel öteki ise; sistem içinde o an için iktidarda bulanan parti veya partilerin karşısında bulunan sistem içi parti veya partilerdir.
Kuşku yok ki, sistemin veya iktidar sahiplerinin çoğu zaman zorlama ile topluma devlet için tehdit olarak kabul ettirdikleri bu ötekilerin varlığı ülkede çağdaş bir demokrasinin tüm kurumlarıyla hayata geçmesini ve evrensel hukuk ilkelerinin uygulanmasını sağlaması hep engellendi. Sistem, bu politikayı merkez siyaset eliyle uyguladı. Ancak toplumsal uyanışın merkez siyaset tarafından kontrol altına alınamadığı, yani mevcut siyasi iktidarın yetersiz kaldığı durumlarda darbeler devreye sokuldu ve toplum baskı altına alındı.
Kuşkusuz bu genel politika ile sistemin ötekileri, özellikle darbe dönemlerinde ağır baskılarla karşı karşıya kaldılar. Ancak kabul etmek gerekir ki, birçok eksiği ile ülkede burjuva demokrasisinin uygulanması ve insan hak ve özgürlükleri ile hukukun evrensel normlarının hâkim kılınması için çaba hep vardı. Nitekim, kendisini sistemin ötekisi olarak tanıtan ve sürekli mağduru oynayan muhafazakâr zihniyetin sözde temsilcisi AKP, ulusal ve uluslararası burjuvazinin desteğini alarak 2002 yılında iktidar oldu.
Daha açık bir ifade ile kendisini sistemin ötekisi olarak tanıtan AKP esas itibariyle, sistemin kendisi tarafından iktidara taşındı. Daha açık bir ifade ile AKP, 12 Eylül faşizminin Türkiye sosyalist solu ile Kürt siyasi hareketinin TBMM’de temsiliyetini engellemek üzere, 1982 Anayasasına koyduğu %10 ülke barajı sayesinde, 3 Kasım 2002 tarihinde yapılan milletvekili genel seçimlerinde %34 oy almasına rağmen parlamentonun %60’ını kazanarak iktidar oldu. Daha önce yazılarımda birçok defa vurguladığım gibi AKP, iktidarının ilk yıllarında sadece hükümet kuran bir siyasi koalisyondu. Yani 2002 yılında iktidar olan AKP devlete hâkim değildi. Bu nedenle barajlı seçim sistemi sayesinde ele geçirdiği parlamento çoğunluğu ile bir yandan devlete hâkim olmak üzere yasal düzenlemeler yaparken, diğer yandan kendisini iktidara taşıyan sermayenin isteklerini yerine getirerek esnek ve kuralsız çalışma biçimlerini çalışma hayatına monte edecek yasal düzenlemeler yaptı. Kuşku yok ki, AKP’nin çalışma hayatını kuralsızlaştıran düzenlemeleri ile ülkeyi ucuz emek cenneti haline getirmesi, sermayenin desteğini arkasına almasını sağladı. Böylece iktidarının ömrünü uzatan AKP, devlete hâkim olmak üzere adımlar atmayı sürdürdü.
AKP’nin devlete, dolayısıyla sisteme hâkim olmasında 2010 yılı anayasa değişikliği dönüm noktasıdır. Zira bu değişiklik sonrası iktidar ortağı cemaatle bir süreliğine, yargı hakimiyeti hususunda çekişme yaşadıktan sonra yargıya hakim oldu ve yargıdan istediği kararların çıkmasını sağladı. Öte yandan yukarıda belirttiğim barajlı seçim sisteminin sağladığı avantajla, elde ettiği meclis çoğunluğu ile çıkardığı yasalarla süreç içinde devlete hakimiyetini pekiştirdi. Hakimiyetini pekiştiren İktidar, meşruiyet tartışmasına yol açacak siyasi kararlar almaya ve iktidarının devamı için gerektiğinde anayasaya uymamaya başladı. Bunun en bariz örneği; ilk kez meclis çoğunluğunu kaybettiği ve azınlığa düştüğü 7 Haziran 2015 seçim sonuçlarını geçersiz sayması ve hükümet kurdurmayarak seçimleri 1 Kasım 2015 tarihinde yenilemesiydi.
Bu anayasa ihlalinin ardından gelen 15 Temmuz 2016 darbe girişiminde ilan edilen Olağanüstü Hal koşullarında yapılan Anayasa referandumunda tek adam yönetimine geçilmesini sağlayacak olan anayasa değişikliği yaklaşık 2 milyon, mühürsüz oyun geçerli sayılması ile kabul edildi. Değişikliğin kabul edilmesiyle tek adam yönetimine geçildi. Tüm bunların yapılması ile önceki yıllarda uygulanmakta olan yarım yamalak demokrasi uygulamadan kaldırıldı. Demokrasinin uygulanmadan kaldırılması, kuvvetler ayrılığı ilkesinin sonu oldu ve yargı ile yasamamanın yürütme üzerindeki denetim yetkileri ellerinden alındı. Bununla da yetinilmedi yargı, yürütmenin hatta onun başındaki cumhurbaşkanının kontrolü altına alındı.
Öte yandan devletin birçok kurumunu yönetenler ile yargı mensuplarının önemli bir kısmı, özellikle de savcılar, inşası sürmekte olan yeni rejime uyum sağladılar ve onun çalışma kurallarını içselleştirdiler. Elbette yeni rejime uyum sağlamayan ve onun her söylediğini yapmayan yargı mensupları yok değil. Ancak bu şekilde uyum sağlamayanlar, baskıyla sistemin isediklerini yapmaya zorlanıyorlar. Örneğin; İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dekanı, savcılığın Ekrem İmamoğlu’nun diplomasını iptal etmeleri yönündeki talimatını kabul etmediği için istifa etmek zorunda kalırken, yeni rejime uyum sağlayan üniversite yönetimi diplomayı iptal etti.
Kuşkusuz tüm bunların yaşandığı Türkiye'de, Mehmet Uçum'un yazının girişine aldığım söylemi önemsiz kalıyor. Zira Uçum'un CHP’nin halkı sokağa çağırmasının, "Soruşturma açılmasına tepki göstermek en basit ifadeyle hukuk devletine karşı çıkmaktır.” sözü bugünün Türkiye’si için geçersizdir. Kaldı ki CHP’nin toplumu protesto eylemlerine çağırması ve sokak eylemleri yapması, anayasanın 34. Maddesi ile güvence altına alınmış toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanmaktır. Kuşku yok ki, bir hukukçu olan ve devletin en tepesinde hukuk danışmanlığı yapan Uçum’un, Anayasanın 34. Maddesini bilmemesi mümkün değil. O zaman yaptığı, diğer birçok konuda yaptıkları gibi yurttaşların anayasal haklarını kullanmalarını kriminalize ederek, kullanılmaz hale getirmekten başka bir şey değildir. Zira bunu sadece Uçum yapmıyor. Cumhurbaşkanının kendisi, bakanlar, AKP sözcüleri ve yandaş basın koro halinde demokrasinin olmazsa olmazı olan demokratik protesto hakkına karşı savaş açmış durumdalar. Halbuki protesto hakkı, anayasal bir haktır ve herkes önceden izin almaksızın silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahiptir. Tüm bunlar yokmuş gibi, protesto hakkını kullananların üstüne polisi göndermek ve başta üniversite öğrencisi gençler olmak üzere, bu hakkını kullanan insanlara şiddet uygulayıp gözaltına alınmaları ve tutuklanmaları en hafif deyimiyle anayasa ihlalidir. Mehmet Uçum, bir paragrafını yukarıya aldığım açıklamasında devletin, hukuk dışı ve gayri meşru zorlama ve kaos siyaseti yapanlara gereken dersi vereceğini söyleyerek, anayasal haklarını kullanan yurttaşları tehdit etmekten de geri kalmıyor.
Asıl ilginç olan ise; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın CHP’nin yolsuzluk, rüşvet ve hırsızlık iddialarına karşılık olarak gelip kendileri ile konuşmak yerine halkı sokağa çağırdığını belirtmesi ve “Gelip diploma gerçek, yolsuzluk yok deseler konuşur inceletiriz” demesidir. Zira bu açıklama ister istemez insanı, bunca suçlama pazarlık konusu olarak mı kullanılacak şeklinde düşünmeye itiyor. Kısacası yeni rejim, kamu görevlilerini evrensel hukuku değil, kendi belirlediği hukuku uygulamaya zorluyor ve uyum sağlamayanları sistemin dışına atıyor!
Yorumlar (0)
Yazarın Diğer Yazıları
ÜLKEDE SANDIK DEMOKRASİSİ BİLE YOK
23 Mart 2025 06:54
EMEKLİ BAYRAM İKRAMİYESİ NASIL KAZANDI?
16 Mart 2025 06:54
BARIŞA ULAŞMAKTA AZAMİ DİKKATİN ÖNEMİ
09 Mart 2025 06:54
KİM KİME EKMEK VERİYOR?
02 Mart 2025 06:54
KADINLAR HAYATI DURDURACAK
22 Şubat 2025 06:54
DİSK 58 YAŞINDA
16 Şubat 2025 06:54
Denetimsizlik facialarla can alıyor
02 Şubat 2025 06:54
FACİALARIN NEDENİ SORUMLULARIN SORUMSUZLUĞUDUR
26 Ocak 2025 06:54
ASGARİ ÜCRET NASIL ORTALAMA ÜCRET OLDU
19 Ocak 2025 06:54
BU SEFALETIN NNEDENİ ÖRGÜTSÜZLUK
12 Ocak 2025 06:54
2025 yili emekciler icin zor bir yil olacak
31 Aralık 2024 06:54
MUNZUR ÇEM ( HUSEYIN BEYSULEN )
11 Aralık 2024 06:54
Asgari ucretin ulusal ve uluslar arasi dayanaklari (2)
18 Kasım 2024 06:54
SOSYAL DEVLETİ YOK EDEN İKTİDARIN SEÇİM “MÜJDE”LERİ!
24 Ocak 2023 06:54
KIRMIZI ÇİZGİLER DEĞİL İLKELER BELİRLEYİCİ OLMALI!
17 Ocak 2023 06:54
2023, BARIŞ MÜCADELESİNİN YÜKSELDİĞİ YIL OLSUN!
03 Ocak 2023 06:54
Tek çözüm ‘âmâ’sız, ‘fakat’sız karşı çıkmak!
28 Aralık 2022 06:54
BU ÜLKEDE SIRTINDA KÜFE OLAN SİZ DEĞİLSİNİZ!
26 Aralık 2022 06:54
74. YILINDA İNSAN HAKLARI VE TÜRKİYE!
20 Aralık 2022 06:54
ASGARİ ÜCRET VE EMEKLİ MAAŞLARI
05 Aralık 2022 06:54
Görüntüyle yok edilen gerçekler
30 Kasım 2022 06:54
PARA TUZAĞININ ADI SAĞLIKTA DÖNÜŞÜM!
24 Kasım 2022 06:54
ASGARİ ÜCRET, SEFALET ÜCRETİ OLMAMALI!
21 Kasım 2022 06:54
SİYASİ ÖNGÖRÜNÜZ YOKSA TÖKEZLERSİNİZ!
15 Kasım 2022 06:54
BÜTÇE İKTİDARIN SINIFSAL TERCİHİNİN BELGESİDİR!
14 Kasım 2022 06:54
ANAYASAYA UYMAYAN İKTİDARLA ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ OLUR MU?
09 Kasım 2022 06:54
SİZCE DEZENFORMASYONU KİM YAPIYOR?
01 Kasım 2022 06:54
CUMHURİYETİ CUMHURİYET YAPAN, ONUN DEMOKRATİK OLMASIDIR!
30 Ekim 2022 06:54
KRİZ Mİ, KAYNAK TRANSFERİ Mİ?
27 Ekim 2022 06:54
BU KADERİ KİM YAZIYOR?
24 Ekim 2022 06:54
İŞ CİNAYETLERİNİN NEDENİ AZGIN SÖMÜRÜ POLİTİKALARINIZDIR!
18 Ekim 2022 06:54
DOĞRU HAMLEYİ, DOĞRU ZAMANDA YAPMAK!
11 Ekim 2022 06:54
İNSANLAR ÜLKEYİ “SÜFLİ” YAŞAM İÇİN Mİ TERK EDİYOR?
05 Ekim 2022 06:54
İNSAN HAKLARINI SAVUNMAKTA SAMİMİYETSİZLİK DEVAM EDİYOR!
27 Eylul 2022 06:54
6-7 Eylül olaylarından ders çıkarmak!
06 Eylul 2022 06:54
Bireyler değil, siyasi anlayışlar belirleyici olmalıdır
12 Ağustos 2022 06:54
ITUC: TÜRİYE İŞÇİLER İÇİN EN KÖTÜ 10 ÜLKEDEN BİRİ!
22 Temmuz 2022 06:54
DİSK/EMEKLİ-SEN MÜCADELESİNDEN KESİTLER! (10)
18 Temmuz 2022 06:54
SENDİKALARIN ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ROLÜ! (14)
01 Temmuz 2022 06:54
Sendikaların ortaya çıkışı ve toplumsal rolü (129)
15 Haziran 2022 06:54
DİSK/EMEKLİ-SEN MÜCADELESİNDE KESİTLER (5)
05 Haziran 2022 06:54
DİSK/EMEKLİ-SEN MÜCADELESİNDEN KESİTLER! (4)
30 Mayıs 2022 06:54
KİMİN HASSASİYETİ?
25 Mayıs 2022 06:54
SENDİKALARIN ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ROLÜ! (10)
17 Mayıs 2022 06:54
SENDİKALARIN ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ROLÜ! (9)
11 Mayıs 2022 06:54
DENİZ, YUSUF, HÜSEYİN VE YÜZLERCE DEVRİMCİ, MÜCADELEDE YAŞIYOR!
08 Mayıs 2022 06:54
SENDİKALARIN ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ROLÜ! (8)
28 Nisan 2022 06:54
EMEK MÜCADELESİNDE GEÇMİŞ, EN ÖNEMLİ YOL GÖSTERİCİDİR!
24 Nisan 2022 06:54
GERÇEK BARIŞ, SAVAŞIN NEDENLERİNİ DOĞRU TESPİTLE MÜMKÜNDÜR!
23 Nisan 2022 06:54
ÖLÜMÜ GÖSTERİP SITMAYA RAZI ETMEK!
19 Nisan 2022 06:54
ENFLASYON, ÜCRETLERİ YUTTU!
11 Nisan 2022 06:54
SOMUT ÜZERİNDEN DURUMU GEÇİŞTİRMEK, GERÇEKLİKTEN KOPMAKTIR!
06 Nisan 2022 06:54
TÜRKİYE BÜTÇESİNİN KARA DELİKLERİ!
04 Nisan 2022 06:54
YAP-İŞLET-DEVRET YÖNTEMİYLE YAPILAN TESİSLERİ KİM YAPIYOR?
28 Mart 2022 06:54
DERDİ GEÇİM OLANLAR VE DERDİ SEÇİM OLANLAR!
20 Mart 2022 06:54
DOKTORLAR NEDEN HEDEF!?
14 Mart 2022 06:54
TÜRKİYE TARİHİNİN UNUTULMAYACAK İKİ ÖNEMLİ OLAYI İLE 12 MART!
13 Mart 2022 06:54
Kimin savaşı?
09 Mart 2022 06:54
ANAYASAL HAKLARI KULLANDIRMAYANLAR VE ONLARI KORUYANLAR!
01 Mart 2022 06:54
HEDEFİNİZ DÖNÜŞTÜRMEK DEĞİLSE, MEVCUDA MAHKÛM OLURSUNUZ!
23 Şubat 2022 06:54
İNSANCA YAŞAMA KAVGASI VE DEVLETİN TARAFI!
21 Şubat 2022 06:54
ELEKTRİKTE ADIM ADIM GELEN SOYGUN!
16 Şubat 2022 06:54
İKTİDARDA OLMANIN DAYANILMAZ CAZİBESİ
08 Şubat 2022 06:54
HİÇBİR SORUNU, O SORUNA YOL AÇAN ÇÖZEMEZ!
17 Ocak 2022 06:54
Diliniz, demokrasiye bakışınızı ele veriyor!
11 Ocak 2022 06:54
SENDİKALARIN ORTAYA ÇIKIŞI, GELİŞİMİ VE TOPLUMSAL ROLÜ (1)
08 Ocak 2022 06:54
Söz konusu seçim kazanmaksa gerisi teferruattır!
28 Aralık 2021 06:54
TÜRK LİRASININ DURDURALAMAYAN ÇÖKÜŞÜ VE ASGARİ ÜCRET GERÇEĞİ!
20 Aralık 2021 06:54
YOKSULLAŞMANIN; KÖPRÜ, OTOYOL, HAVA ALANI VE TELEFON İLE İMTİHANI!
14 Aralık 2021 06:54
ARTIK ASGARİ DEĞİL, ASIL ÜCRET!
09 Aralık 2021 06:54
SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNÜ VE BUGÜNÜ (9)
07 Aralık 2021 06:54
KİME KARŞI NEYİN SAVAŞI?
29 Kasım 2021 06:54
KADINA YÖNELİK ŞİDDET ERKEK SORUNUDUR!
26 Kasım 2021 06:54
SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNÜ VE BUGÜNÜ (6)
17 Kasım 2021 06:54
KAVRAM KARGAŞASI İLE GERÇEKLERİ GİZLEYEMEZSİNİZ!
14 Kasım 2021 06:54
SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, DÜNÜ VE BUGÜNÜ (5)
11 Kasım 2021 06:54
KUTSAL DEVLET, ÜLKEYİ İYİ YÖNETEMEYENLERİN SIĞINDIĞI LİMANDIR!
07 Kasım 2021 06:54
KORKU TÜNELİNDEN YÜKSELEN KORKUTMA SESLERİ!
02 Kasım 2021 06:54
Dünya gençliği gelecekten endişeli!
25 Ekim 2021 06:54
ÜLKEYİ İYİ YÖNETEMEYEN İKTİDARIN BAŞVURACAĞI YÖNTEM BASKIDIR!
18 Ekim 2021 06:54